Mismatch in woningbouwplannen: te veel appartementen, te weinig eengezinswoningen

Het woningbouwbeleid in Nederland mist de plank, blijkt uit onderzoek in opdracht van IVBN, Neprom en WoningBouwersNL. De helft van de woningzoekenden wil een eengezinswoning, terwijl slechts 28% van de nieuwbouwplannen uit dat woningtype bestaat. De plannen zijn te veel gericht op appartementen en stedelijke verdichting.

Papieren werkelijkheid

"We sturen nog te vaak op papieren werkelijkheden. De praktijk moet leidend zijn. Dat betekent dat beleidsmakers veel scherper moeten kijken naar de échte woonbehoefte van mensen. Blijven we vasthouden aan papier, dan blijven we bouwen voorbij aan wat mensen werkelijk nodig hebben", stelt Neprom-directeur Fahid Minhas.

Opvallend: veel woningzoekenden kunnen meer uitgeven dan hun initiële zoekprijs suggereert. Het beleid waarin "tweederde betaalbaar" centraal staat, is een onderschatting van de praktijk. Duurdere woningtypen zorgen juist voor doorstroming.

Meer dan de helft is doorstromer

Een cruciaal detail: ruim de helft van de woningzoekenden bestaat uit doorstromers die een eengezinswoning willen. Starters vormen 35%, en 65-plussers slechts 12%. Dit roept een belangrijke vraag op: als de helft van de zoekers al ergens woont, waar komen die woningen terecht als zij verhuizen?

Het doorschuifeffect

Hier zit een blinde vlek in het onderzoek. De vraag naar eengezinswoningen hoeft niet volledig met nieuwbouw te worden opgelost. Door doorstroming te bevorderen kunnen bestaande eengezinswoningen vrijkomen voor gezinnen die erop wachten.

Neem het voorbeeld van een 65-plusser die alleen woont in een ruime eengezinswoning. Als die woning wordt gesplitst in twee wooneenheden, of als er elders een passende kleinere woning beschikbaar komt door splitsing, dan komt die eengezinswoning vrij voor een jong gezin. Zo werkt het doorschuifeffect: elke verhuizing in de keten maakt ruimte voor de volgende.

Woningsplitsing speelt hier een dubbele rol. Het creëert kleinere, betaalbare wooneenheden voor senioren en starters. En het bevordert doorstroming waardoor de felbegeerde eengezinswoningen vrijkomen voor gezinnen.

Niet of-of, maar en-en

De conclusie dat er meer eengezinswoningen gebouwd moeten worden is niet verkeerd. Maar het is slechts de helft van het verhaal. Door ook te investeren in doorstroming, via woningsplitsing en passende alternatieven voor senioren, kan de bestaande voorraad beter benut worden. Dat is sneller en goedkoper dan nieuwbouw alleen.